سفر فوق العاده به سیارات منظومه شمسی

سفر فوق العاده به سیارات منظومه شمسی

سفر فوق العاده به سیارات منظومه شمسی

سفر فوق العاده به سیارات منظومه شمسی

سفر فوق العاده به سیارات منظومه شمسیمنظومه شمسی در دوران رنسانس کشف شد و از همان زمان، فلاسفه پذیرش یافته‌های علمی را به مشاهدات عینی و نظریه‌های منطقی مشروط کردند. سرانجام با گذشت چند قرن نظریه خورشید مرکزی نیز به طور رسمی مورد پذیرش عموم مردم و بسیاری از دانشمندان قرار گرفت. نظریه خورشید مرکزی برای اولین بار توسط نیکلاس کوپرنیک (Nikolaus Kopernikus) و در کتاب «درباره گردش افلاک آسمانی» مطرح شد. طبق این نظریه، خورشید در مرکز جهان واقع شده و سیارات منظومه شمسی پیرامون آن گردش می‌کنند.
با کشف این یافته‌های بی‌سابقه در زمینه نجوم، تلاش‌ها برای شناخت جهان‌های اطراف منظومه شمسی قوت گرفت و امروزه به لطف تلاش‌های دانشمندان مختلف، ما شناخت نسبتا معقولی از سیارات همسایه خود داریم. سفر به سیارات منظومه شمسی یک رویای دیرینه برای بشریت به شمار می‌رود و در میان ۷ سیاره موجود در همسایگی ما، احتمالا سیاره مریخ اولین سیاره‌ای خواهد بود که نسل انسان بر روی آن قدم خواهد گذشت. در این مطلب سعی داریم به کمک تصاویر رسمی آژانس فضایی ناسا و ضمن سفر به سیارات منظومه شمسی ، شما را با سیاره‌های مختلف آن آشنا کنیم. پس وسایل خود را جمع کنید؛ چرا که سفر به سیارات منظومه شمسی از داخلی‌ترین قسمت آن آغاز و تا بیرونی‌ترین سیاره آن ادامه پیدا می‌کند.
سفر به سیارات منظومه شمسی و آشنایی با ویژگی‌های آنان

دنیای عطارد

عطارد (Mercury) اولین و نزدیک‌ترین سیاره موجود در منظومه شمسی است که در مقایسه با سایر سیارات همسایه، اندازه کوچک‌تری را دارد. پیش‌تر لقب کوچک‌ترین سیاره موجود در منظومه شمسی متعلق به سیاره پلوتو بود که بعدها دانشمندان این سیاره را در سال ۲۰۰۶ از لیست سیارات منظومه شمسی خارج کرده و آن را به عنوان یک سیاره کوتوله معرفی کردند.
دهانه دبوسی (Debussy) یکی از معروف‌ترین دهانه‌های برخورد این سیاره بوده که لقب آن برگرفته از نام آهنگ‌ساز مطرح فرانسوی یعنی کلود دبوسی (Claude-Achille Debussy) اقتباس شده است.
مسیر گردش عطارد

در سال ۲۰۰۶ فضاپیمای رصدخانه خورشیدی و هلیوسفری (Solar and Heliospheric Observatory) توانست یک تصویر بسیار زیبا از مسیر حرکت عطارد در مدار خورشید را به ثبت برساند؛ تصویری که بعدها «مسیر حرکت نقطه نقطه سیاره عطارد» لقب گرفت.
عطارد از دیدگاه فضاپیمای مسنجر

این نمایش رنگی جذاب از دشت کالوریس توسط ناسا و به کمک فضاپیمای رباتیک مسنجر (Messenger) به ثبت رسید. جریان‌های مذاب در این تصویر را می‌توان در نقاط نارنجی رنگ مشاهده کرد.
فضاپیمای مسنجر در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد و در اوایل سال ۲۰۰۸ توانست اولین پرواز خود را در نزدیکی مدار عطارد به اجرا درآورد. ماموریت فضاپیمای مسنجر در سال ۲۰۱۵ و با برخورد این فضاپیما به سطح سیاره مذکور به پایان رسید. برخورد مسنجر با سطح عطارد، دهانه‌ای جدیدی را به سطح آن هدیه کرد.
نمای زیبای سیاره زهره از دیدگاه فضاپیمای مارینر ۱۰
سیارات منظومه شمسی
تصویر رنگی و در حال چرخش سیاره زهره برای اولین بار در تاریخ ۵ فوریه ۱۹۷۴ به ثبت رسید. فضاپیمای مارینر ۱۰ (Mariner 10) با ثبت این تصویر، چشم‌اندازی نزدیک و بسیار زیبا از این سیاره را به زمین مخابره کرد.
زهره دومین سیاره منظومه شمسی است؛ اما شرایط جوی مناسبی برای استقبال انسان ندارد. ناسا می‌گوید که سیاره زهره دائما توسط حجم عظیمی از ابرها با مقدار کربن دی‌اکسید بالا پوشانده شده و دمای آن نزدیک به ۴۸۳ درجه سانتی‌گراد است!
در زیر ابرهای زهره

کاوشگر ماژلان (Magellan) در اوایل دهه ۹۰ میلادی از سیاره زهره بازدید کرد و توانست تصویری بی‌نظیر را از قطب شمال این سیاره به ثبت برساند.
بلندترین کوه در سیاره ونوس که «کوه مکسول» (Maxwell Montes) شناخته می‌شود را می‌توان در قالب یک شکاف درخشان در مرکز تصویر زیر مشاهده کرد. ارتفاع این کوه در حدود ۱۱ کیلومتر و حتی از کوه اورست در زمین نیز بلندتر است!
نمای چند میلیون کیلومتری از زمین

در سال ۲۰۱۵، ماهواره رصدخانه آب‌وهوای فضای ژرف (Deep Space Climate Observatory) با ثبت نمای چند میلیون کیلومتری از کره زمین، انسان را از عظمت جهان خود متحیر ساخت.
این تصویر شگفت‌انگیز که طی ماموریت آپولو ۱۷ (Apollo 17) در سال ۱۹۷۲ به ثبت رسید، لقب «تیله آبی رنگ» را به خود گرفت. این تصویر، نمای بسیار زیبایی از ابرهای گردان، خشکی‌ها و اقیانوس‌ها در زمین را به خوبی به نمایش گذاشته است.
طلوع زمین

درصد بسیار زیادی از انسان‌ها این شانس را ندارند که در طول دوران زندگی خود، به کره ماه سفر کنند. اما مدارگرد شناسایی ماه (Lunar Reconnaissance Orbiter) به نمایندگی از انسان‌ها توانست نمای خیره‌کننده‌ای از کره خاکی ما را از سطح کره ماه به ثبت برساند. این تصویر که در سال ۲۰۱۵ به ثبت رسید، ظاهر شدن کره زمین از میان سطوح موج‌دار کره ماه را نشان می‌دهد.
دنیای مریخ

مدارگردهای وایکینگ ۱ (Viking 1) و وایکینگ ۲ (Viking 2) در دهه ۷۰ میلادی از مریخ بازدید کردند. این تصویر دراماتیک از سیاره سرخ ، ترکیبی از ۱۰۰ تصویر تهیه شده به کمک ماموریت‌های وایکینگ را نشان می‌دهد که در سال ۱۹۸۰ به ثبت رسیده‌اند.
مریخ سیاره‌ای شناخته شده در منظومه شمسی است و دانشمندان همواره توجه ویژه‌ای را به آن داشته‌اند. مریخ نسبت به زمین اندازه بسیار کوچک تری داشته و هر سال در مریخ برابر با ۶۸۷ روز در زمین است.
چهره عجیب بر روی مریخ

مدارگرد وایکینگ ۱ ناسا در سال ۱۹۷۶ این تصویر عجیب و غریب را از سطح مریخ به ثبت رساند و در پی آن، سر و صدای بسیاری را در میان عموم به راه انداخت. در اولین نگاه در این تصویر یک صورتک عجیب به چشم می‌خورد که همانند انسان دو چشم، بینی و دهان دارد. ناسا بعدها در توضیح این تصویر گفت که ظاهرا اختلالات رخ داده در هنگام عکس‌برداری و مخابره این تصاویر، منجر به خلق چنین تصویر عجیبی شده است.
مشتری از دیدگاه هابل

تلسکوپ فضایی هابل (Hubble Space Telescope) لنز‌های خود را به سمت سیاره مشتری تنظیم کرد و یک نمای خیره‌کننده از پنجمین سیاره منظومه شمسی را به ثبت رساند. این تصویر در سال ۲۰۱۷ به ثبت رسید و غول گازی منظومه شمسی را با وضوحی بی‌نظیر به نمایش می‌گذارد.
این تصویر ویژه با حرکات متناوب بادها و تفاوت در ضخامت و اندازه ابرهای یخ آمونیاک تزیین شده است.
سمت خورشیدی مشتری

این تصویر نمای جالبی از قطب جنوب سیاره مشتری را در معرض نور خورشید به نمایش می‌گذارد. اصل این تصویر توسط فضاپیمای جونو (Juno) در سال ۲۰۱۶ به ثبت رسید و یک شهروند دانشمند با نام الکس مای (Alex Mai) این نمای درخشان را به غول گازی بخشید.
سیاره مشتری اقمار بسیاری را در مدار خود دارد و تا سال ۲۰۱۷ تعداد ۶۹ قمر برای این سیاره شناخته شده است.
زیبایی در دنیای زحل
سیاره زحل به عنوان یکی از زیباترین سیارات منظومه شمسی شناخته می‌شود. فضاپیمای کاسینی (Cassini) در طول ماموریت پرافتخار خود توانست مجموعه شگفت‌انگیزی از تصاویر نزدیک به سیاره زحل را به ثبت برساند. این تصاویر در سال ۲۰۱۶ و از فاصله ۳ میلیون کیلومتری این سیاره تهیه شده‌اند. در این نمای خیره‌کننده شما می‌توانید جزئیات مختلفی از قبیل حلقه‌‌ها و قطب شمالی این سیاره را به وضوح مشاهده کنید.
زحل دارای اندازه بسیار بزرگ‌تری نسبت به زمین است و ۲۹ سال طول می‌کشد تا یک دور کامل را در مدار خورشید گردش کند. همانند سیاره مشتری، زحل نیز دارای اقمار بسیاری است که تاکنون ۶۲ عدد از آنان شناسایی شده‌اند.
کاسینی در سال ۲۰۰۴ به زحل رسید و قرار است که در سپتامبر ۲۰۱۷ خود را در اتمسفر این سیاره غرق کند.
ژست زیبای زحل در کنار تیتان

قمر تیتان ، بزرگ‌ترین قمر سیاره زحل در مقایسه با سایرین است. تصویر بالا که در سال ۲۰۱۵ به ثبت رسید، چشم‌انداز زیبایی از حلقه‌های زحل را در مقابل قمر تیتان نشان می‌دهد.
سیاره زحل یکی دیگر از غول‌های گازی منظومه شمسی است و از شرایط مناسبی برای حیات برخودار نیست. اما قمر تیتان یکی از نامزدهای بالقوه برای زندگی بیگانه به شمار می‌رود.
نمای زیبای اورانوس

فضاپیمای وویجر ۲ توانست در سال ۹۸۶ میلادی، یک نمای شگفت‌انگیز از هفتمین سیاره منظومه شمسی را به ثبت برساند. منظره درخشان و آبی رنگ این سیاره، جلوه منحصر به فردی از آن را به نمایش می‌گذارد. ناسا می‌گوید که اورانوس جهانی سرد با بادهای عظیم است که حلقه‌های کمرنگی دارد. در مدار سیاره اورانوس در مجموع ۲۷ قمر مختلف در گردش هستند.
یوهان الرت بوده (یوهان الرت بوده) به عنوان یک ستاره‌شناس مطرح آلمانی توانست در سال ۱۷۸۱ میلادی، این غول یخی را به کمک تلسکوپ خود کشف کند.
شفق‌های بیگانه در اورانوس

در این تصویر، حلقه‌های کم‌رنگ اورانوس به همراه لکه مربوط به شفق‌های بیگانه در این سیاره قابل مشاهده هستند. این عکس در واقع ترکیبی از تصاویر تهیه شده به کمک فضایمای وویجر ۲ و تلسکوپ فضایی هابل است.
«اورانوس» (Uranus) از نام خدای آسمان یونان اقتباس شده و هر گردش کامل به دور خورشید توسط آن ۸۴ سال به طور می‌انجامد!
سیاره نپتون

نپتون نیز همانند اورانوس یک غول یخی است. نپتون دورترین سیاره نسبت به خورشید در منظومه شمسی به شمار می‌رود. این تصاویر توسط فضاپیمای وویجر ۲ ناسا در سال ۱۹۸۹ به ثبت رسید. ناحیه تاریک موجود در این تصویر، نشان‌دهنده چرخش بزرگی از طوفان‌های عظیم بود که بعدها با عنوان «نقطه سیاه بزرگ» (Great Dark Spot) نام‌گذاری شد.
هر سال در مریخ برابر با ۱۶۵ سال در زمین بوده و علت آبی رنگ بودن اتمسفر این سیاره به وجود متان در آن نسبت داده شده است.
حلقه‌های نپتون

فضاپیمای وویجر ۲ در جریان ماموریت شجاعانه خود توانست اولین منظره بسیار زیبای این سیاره را برای انسان به نمایش بگذارد. این تصویر که در سال ۱۹۸۹ تهیه شد، دو تا از حلقه‌های اصلی نپتون را نشان می‌دهد. ناسا می‌گوید که سیاره نپتون دارای محیطی منحصر به فرد و طوفانی است. قمر تریتون (Triton) که به عنوان بزرگ‌ترین قمر این سیاره شناخته می‌شود، تنها ماه موجود در سامانه خورشیدی است که مدار پس‌رونده دارد؛ یعنی جهت گردش آن برخلاف تمامی اقمار موجود در منظومه شمسی است.

درباره سیاره عطارد

عطارد یا تیر نخستین و نزدیکترین سیاره منظومه شمسی به خورشید است. از نظر اندازه نسبت به دیگر سیارات بعد از پلوتو کوچکترین آنها نیز به حساب می آید. قطر آن ۴۸۸۰ کیلومتر است. این سیاره در یک مدار بیضی شکل به دور خورشید می گردد که خروج از مرکز آن ۰٫۲۵۰۶ است. نزدیکترین فاصله آن از خورشید تنها ۹/۴۵ میلیون کیلومتر دورترین فاصله آن ۷/۶۹ میلیون کیلومتر فاصله دارد. لذا همواره در اطراف خورشید حضور دارد و برای ما تنها در هنگام طلوع و غروب قابل رویت است. این سیاره بسیار گرم است و درجه حرارت سطح آن در هنگام روز به حدود ۴۲۷ درجه سانتیگراد و در شب به ۱۷۳ درجه زیر صفر کاهش می یابد. عطارد هر ۸۸ روز یک بار یک دور به گرد خورشید می چرخد ( دوره تناوب نجومی ). در حالی که در مدت ۵/۵۸ روز یک دور به دور خود می چرخد ( حرکت وضعی ). در عطارد هیچ گونه جوی وجود ندارد، ولی برخی مطالعات وجود مقدار کمی گاز هلیوم را که گفته می شود از طریق بادهای خورشید به گرد این سیاره قرار گرفته اند اثبات می کند. شکل ظاهری این سیاره بسیار آبله گون است و چهره ای شبیه به کره ماه دارد.

حفره های کوچک ویا بزرگ بسیاری در سطح آن دیده می شود که حکایت از برخورد شهاب سنگهای کوچک و بزرگ دارد البته قطر برخی از دهانه ها به ده ها کیلومتر می رسد. برخی از این دهانه ها محل خروج مواد مذاب است که امروزه با سنگهای مذاب پر شده اند و مانند کوه های آتشفشانی هستند.
گرچه از گذشته نسبتاً دور، این سیاره با کمک تلسکوپ مورد مطالعه قرار می گرفت، ولی از سال ۱۹۷۴ میلادی با پرواز سفینه مارینر ۱۰ از کنار عطارد چندین هزار عکس از دشتهای مسطح و گودالهای کم و بیش بزرگ، به ایستگاه های زمینی مخابره شد. مارینر ۱۰ میدان مغناطیسی ضعیفی حدود ۱ درصد میدان مغناطیسی زمین را در اطراف این سیاره کشف کرد. این سیاره به علت گرمای زیاد در روز و دمای بسیار پایین در شب و نبود جو و نداشتن آب به شکل مایع در سطح یا عمق آن هیچ گونه امکانی برای پیدایش شکلی از حیات ایجاد نکرده استدر عین حال عطارد هیچ قمر ی ندارد. در این حالت سنگهای این سیاره به شدت منبسط می شوند و پس از غروب آفتاب و شب طولانی آن دما به شدت پایین می رود. علت آن هم نبودن جو در اطراف این سیاره است که دما را تعدیل نمی کند. سرد و گرم شدن سنگها در شب و روز و استمرار این امر طی قرون و اعصار تنها یک نوع فرسایش مکانیکی در سطح این سیاره به وجود می آورد. که به متلاشی شدن سنگها می انجامد. اختلاف دما در دو سوی این سیاره در میان سیارات منظومه شمسی منحصر به فرد است.
تنها طوفانهای مغناطیسی از سوی خورشید مقداری اتم های هلیوم باردار را در اطراف میدان مغناطیسی این سیاره به دام انداخته و فشار جوی ناچیزی (به میزان کمتر از یک میلیاردیم فشار جوی زمین) ایجاد کرده است. برای خنثی کردن جاذبه سطحی این سیاره در خارج شدن از سطح آن تنها به سرعتی به اندازه ۴٫۲۵ کیلومتر بر ثانیه نیاز است. در حالی که در مورد زمین این مقدار حدود ۱۱ کیلومتر بر ثانیه می باشد که به این سرعت سرعت گریز می گویند.
نام کوئی پر، کاوشگر نامی سیارات نیز به یکی از گودالهای بزرگ سیاره عطارد به قطر ۲۵ کیلومتر تعلق یافته است.
دانشمندان معتقدند بر اثر برخورد سهمگین یک شهاب سنگ با این سیاره در گذشته بسیار دور، امروزه در نقطه مقابل این برخورد رشته کوه هایی ظاهر شده اند. در هر حال شهاب سنگها سطح این سیاره را در امان نگذاشته اند. محل اصابت این برخورد عظیم که امروزه رشته کوههای بلند و مدوری آن را احاطه کرده که به حوضه کالوریس به قطر ۱۳۰۰ کیلومتر شهرت یافته است. چگالی این سیاره به میزان ۴/۵ گرم بر سانتیمتر مکعب تخمین زده شده که اندکی بیشتر از چگالی زمین است. این حقیقت دانشمندان را بر آن داشته است که تصور کنند مرکز این سیاره از فلزات سنگینی مانند آهن تشکیل شده است که با توجه به حرکت آرام چرخشی این سیاره به دور خود میدان ضعیف مغناطیسی در خود ایجاد کرده است. فشار بادهای خورشیدی این میدان ضعیف را در جهت مقابل به خورشید بسیار فشرده کرده و در پشت آن بسیار گسترانده است. گروهی دیگر از دانشمندان پیدایش میدان مغناطیسی در عطارد را به وجود میدان مغناطیسی سنگواره ای نسبت می دهند که از روزگاران قدیم حاصل شده و باقی مانده است. در هر حال علت واقعی این میدان معلوم نیست.

 

ویژگیهای عطارد

همان گونه که قبلاً اشاره شد عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است که در کنار جرم بزرگی به نام خورشید با آن جاذبه وحشتناکش قرار گرفته است. عطارد برای آن که در دل خورشید سقوط نکند و جذب آن نشود دست به مقابله زده است. برای این کار عطارد با سرعت سرسام آوری به گرد خورشید می چرخد و سریعترین سرعت چرخشی به دور مرکز منظومه شمسی را از آن خود کرده است. این سرعت به حدی است که یک سال این سیاره کمتر از سه ماه به طول می انجامد. مدار این سیاره بیضی شکل است و با فاصله اندکی (به طور متوسط ۹/۵۷ میلیون کیلومتر) از خورشید و از روی زمین این سیاره در اطراف خورشید دیده می شود. گاهی کمی بعد از غروب خورشید در بالا دست خورشید و زمانی که به آن سوی این ستاره می رسد قبل از طلوع آفتاب در بالای افق شرقی دیده می شود.
حداکثر فاصله زاویه ای که این سیاره با خورشید دارد حدود ۲۸ درجه است ( از دید زمین ). هنگامی که زاویه کشیدگی این سیاره در حدود ۱۰ درجه است، از درون تلسکوپ به صورت هلال باریکی دیده می شود. لیکن زمانی که می خواهد از پشت خورشید عبور کند قرص روشن خود را به ما نشان نمی دهد. با توجه به ۷ درجه انحراف مدار گردش این سیاره به دور خورشید این سیاره در هر بار گردش از جلوی خورشید عبور نمی کند. بلکه از بالا یا پایین خورشید می گذرد. در طول ۱۰۰ سال عطارد تنها دو بار همچون نقطه تاریک و سیاه رنگی از مقابل قرص خورشید عبور می کند. که به ترانزیت یا عبور معروف است که آخرین آن در سال ۱۳۸۳ بود.
ش